Zaloguj się     |   Zarejestruj się

Zabezpieczenie przed ptakami

Ptaki, żyjące w środowisku miejskim, są przeważnie pozytywnie postrzegane przez mieszkańców tych aglomeracji, zwłaszcza dzieci i osoby starsze, które często je dokarmiają i obserwują. Niekiedy stanowią one nieodłączny element wizerunku jakiegoś skwerku, placu  czy ogrodu.

Z drugiej jednak strony niektóre gatunki ptaków miejskich, gromadząc się w bardzo liczne nieraz stada, mogą stanowić poważny problem. Ich odchody bowiem zanieczyszczają (często wręcz niszcząc) budynki, samochody i inne elementy infrastruktury miejskiej.  Mogą niszczyć i tak już niezbyt obfitą roślinność.

W miastach gołębie mogą stanowić ogromny problem w przypadku dostania się na poddasze czy strych budynku. W bardzo krótkim czasie osoby mieszkające w takim budynku z „dzikimi lokatorami”, zaczynają cierpieć na różnego rodzaju alergie wywołane przez roztocza oraz innego typu dolegliwości związane z ukąszeniem kleszczy czy innych pasożytów przenoszonych przez ptaki.  

Pasożyty dokuczające ptakom, mogą również być nosicielami wielu chorób. Na gołębiach żerują takie pasożyty jak: kleszcze i ptaszyńce odżywiające się krwią swoich właścicieli oraz świerzbowce odżywiające się naskórkiem, pasożytujące w piórach i brodawkach skórnych. Również pluskwiaki i pchły wypijające krew są groźne, szczególnie dla piskląt, u których znaczny ubytek krwi wywołuje anemię. Kleszcze, pluskwy i pchły mogą także atakować człowieka i inne zwierzęta, mogą także przenosić zarazki cholery. Z pasożytów skórnych świerzbowce wywołują stany zapalne skóry.

WYBRANE CHOROBY PRZENOSZONE PRZEZ GOŁĘBIE I ICH PASOŻYTY
Ornitoza (Papuzica)
          Jest to groźne zakażenie wywołane przez bakterie wewnątrzkomórkowe Chlamydia psittaci. Zarażenie człowieka następuje najczęściej przy okazji kontaktu z ptactwem hodowlanym lub domowym, przez bezpośredni kontakt z chorym ptakiem, zakażoną wodę, zetknięcie z odchodami chorego gołębia, a także przez wdychanie pyłów z zakażonych odchodów. Nosicielami choroby mogą być także roztocza i wszoły odżywiające się krwią ptaków. Patogenny pył zawierający mikroskopijne fragmenty kału ptaków dostaje się przez drogi oddechowe do organizmu ludzkiego.
Chlamydia, poprzez nabłonek dróg oddechowych toruje sobie drogę do układu siateczkowo - nabłonkowego. Przedostaje się tam za pośrednictwem naczyń krwionośnych. Kolejnym etapem rozprzestrzeniania się infekcji jest wtórne zakażenie krwi bakteriami - tzw. bakteriemia. Jej wynikiem jest z kolei atak drobnoustrojów na narządy wewnętrzne - zazwyczaj na płuca, rzadziej na wątrobę, ośrodkowy układ nerwowy bądź serce. Okres od zarażenia do emisji choroby trwa z reguły nie dłużej niż dwa tygodnie.
Kryptokokoza
          To rodzaj grzybicy wywołanej przez drożdżopodobny grzyb Cryptococcus neoformans. Występuje praktycznie na całym świecie. Ta  grzybica może zaatakować ośrodkowy układ nerwowy, skórę lub płuca, może mieć więc postać powierzchowną lub narządową. Jej przebieg jest podostry lub przewlekły. W przypadku braku leczenia, szczególnie jeśli grzybica zaatakuje opony mózgowo-rdzeniowe, może doprowadzić nawet do śmierci chorego.

Zarodniki Cryptococcus neoformans dostają się do organizmu przez układ oddechowy. Są obecne między innymi w odchodach kur i gołębi.  Zwiększone ryzyko zachorowania na ten rodzaj grzybicy odnotowuje się u osób chorujących na AIDS, niektóre chłoniaki, sarkoidozę oraz u osób długotrwale leczonych kortykosterydami. Niektóre odmiany grzyba wywołują infekcje tylko u osób z osłabionym układem odpornościowym. Jeden z grzybów wywołujących kryptokokozę, Cryptococcus gattii, atakuje także osoby ze zdrowym układem odpornościowym.
Kryptokokoza może mieć trzy odmiany:

kryptokokoza skórna lub przyranna,
kryptokokoza płucna,
kryptokokowe zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych.
          Najczęstszą postacią choroby jest kryptokokowe zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych i mózgu. Objawy to przewlekłe bóle głowy, sztywność karku, kłopoty ze wzrokiem. W końcowej fazie zakażenia chory zapada  w śpiączkę, co zwykle kończy się śmiercią.
Uważa się obecnie, że kryptokokoza w większości przypadków dotyka najpierw płuca, po czym przenosi się do mózgu. Infekcje płuc bywają nieodpowiednio leczone lub wręcz bagatelizowane, stąd rozprzestrzenianie się grzyba po organizmie. Ułatwia mu to także osłabiony układ odpornościowy.
Ptasia grypa:
          Ptasia grypa zwana fachowo influenzą ptaków to groźna i zakaźna choroba, na którą zapadają ptaki. Choroba ta wywoływana jest przez przez typ A wirusa grypy stąd tez nazwa ptasia grypa. Jednak wirus sam w sobie nie jest groźny dla ludzi pod warunkiem przestrzegania określonych zasad higieny przy kontakcie z ptakami, ich odchodami czy też mięsem.
Wśród ptaków znanych jest ponad 140 różnych szczepów wirusa ptasiej grypy. Największą sławę jednak zyskał słynny wirus H5N1 o wysokiej patogeniczności. Ta odmiana wirusa cechuje się wysoką śmiertelnością wśród drobiu oraz posiada duże możliwości mutowania i wytwarzania wirusów o nowych cechach genetycznych.
          Wirus ptasiej grypy sporadycznie powoduje zakażenia u ludzi. Gdy jednak do tego dojdzie, to choroba przebiega o wiele ciężej od klasycznej ludzkiej grypy. Jako powikłanie może spowodować wirusowe zapaleni płuc, w wyniku którego dochodzi do ostrej niewydolności oddechowej. Głównym źródłem zagrożenia dla zdrowia ludzi i zwierząt (drobiu) są ptaki wolnożyjące (głównie ptaki wodne), będące bezobjawowymi nosicielami ptasiej grypy. Najbardziej prawdopodobnym źródłem zakażenia drobiu domowego jest bezpośredni lub pośredni kontakt (woda do picia) z takim ptactwem.
Wirus grypy typu A, wywołujący ptasią grypę – obraz z transmisyjnego mikroskopu elektronowego (Źródło: Dr Erskine Palmer, Biblioteka ilustracji dot. zdrowia publicznego przy Centrum Epidemio­logicznym)

          Człowiek może zachorować na ptasią grypę po kontakcie z jakąkolwiek wydzieliną lub płynem produkowanym przez zakażonego ptaka (np. dzikiego ptactwa wędrownego). Może to być krew, łzy, wydzielina dróg oddechowych czy też kał. To właśnie ten ostatni był, jak się sądzi, najczęstszą przyczyną zachorowań wśród ludzi.
Gdy temperatura jest wyższa od zera stopni, wirus obecny w odchodach ginie z reguły po kilku dniach. Jednak w warunkach takich jak obecnie, czyli podczas mrozów, zarazek może przetrwać w odchodach nawet kilka miesięcy.
To samo dotyczy padniętych ptaków, czy to dzikich, czy hodowlanych. Gdy jest ciepło - niebezpieczeństwo utrzymuje się kilkanaście dni. Podczas mrozów - kilka miesięcy.
Aspergiloza, inaczej pleśniawka
          Jest chorobą grzybiczą, atakującą drogi oddechowe i przewód pokarmowy ptaków. Aspergillus to grzyby występujące na całym świecie, szczególnie jesienią i zimą na półkuli północnej. Niektóre z nich mogą wywoływać zakażenia u ludzi i zwierząt. Przyjmują one różne postacie, począwszy od typowych chorób alergicznych, a skończywszy na zakażeniach ogólnych będących zagrożeniem dla życia. Przebieg choroby jest uzależniony od różnych czynników, ale jednym z najważniejszych jest osobniczy stan układu odpornościowego. Grzyb rozwijając się, tworzy szarozielony, pleśniowaty nalot na wilgotnym, gnijącym drewnie lub na wilgotnej ściółce w gniazdach, skąd łatwo przedostaje się do przewodu pokarmowego i oddechowego ptaka, powodując stany zapalne. Choroba nadaje się do leczenia tylko w początkowym stadium, ale zwykle dostrzega się ją dopiero wtedy, gdy na skuteczne leczenie jest już za późno. Rozróżniamy kilka rodzajów aspergilozy:
Alergiczna aspergiloza oskrzelowo-płucna (allergic bronchopulmonary aspergillosis) Jest to swoista choroba, w której powstaje uczulenie na zarodniki grzyba Aspergillus. Dotyczy to prawie wszystkich chorych na astmę; do 20% może chorować kilka razy w życiu. ABPA występuje u pacjentów ze zwłókniałymi torbielami, gdy osiągają one wiek młodzieńczy i dojrzałość. Objawy subiektywne choroby są podobne do symptomów astmy: stany złego samopoczucia, kaszel oraz świszczący oddech. Niekiedy pacjenci odkrztuszają brązowo zabarwione czopy śluzu. Diagnoza może być przeprowadzona za pomocą promieniowania rentgenowskiego oraz przez badanie plwociny, skóry, a także krwi. Podczas długotrwałego przebiegu ABPA może dojść do całkowitego zniszczenia płuc (zwłóknienia), jeżeli choroba nie jest leczona.
Grzybnia - kropidlakowy jest to zupełnie odmienna choroba, również wywołana przez grzyby rodzaju Aspergillus. Rosną one w jamach płuc, które pierwotnie powstają w wyniku uszkodzenia po przebyciu takich chorób, jak gruźlica lub sarkoidoza. Każda choroba, która prowadzi do tworzenia się jam płucnych, sprzyja powstawaniu grzybniaka kropidlakowego. Zarodniki penetrują wówczas jamę płucną oraz kiełkują, a następnie tworzą zbitą biomasę grzybni. W konsekwencji grzyb wydziela toksyny oraz substancje powodujące alergię, które są przyczyną stanów złego samopoczucia. Osoby dotknięte chorobą mogą wykazywać później, że są skrajnego wyczerpania. Krwioplucie (haemoptysis) mogą występować u 50-80% osób dotkniętych chorobą.
Aspergiloza inwazyjna 
          Wiele osób z uszkodzonym lub upośledzonym układem odpornościowym umiera z powodu aspergilozy inwazyjnej. Ich szansa na przeżycie zależy od wczesnego rozpoznania zakażenia. Niestety, brak jest dotychczas dobrych metod diagnostycznych. Często leczenie powinno się rozpocząć, gdy istnieje tylko podejrzenie choroby. Objawy aspergilozy inwazyjnej są następujące: gorączka, kaszel, bóle w klatce piersiowej lub złe samopoczucie, a także duszności. Czasami grzyb może przedostać się z płuc poprzez układ krwionośny do innych narządów, np. mózgu, oka, serca, nerki i skóry. Są to bardzo groźne przypadki, które powodują zwiększoną umieralność.
Robaczyce
          Są to choroby wywołane przez pasożytujące w przewodzie pokarmowym ptaka nicienie, glisty i tasiemce powodują wycieńczenie ptaka, zatruwanego dodatkowo toksycznymi wydalinami pasożytów, co prowadzi do śmierci gołębia, a ponadto do zakażenia innych ptaków pasożytami, które chory osobnik wydala w ogromnych ilościach wraz z moczokałem. Powodem choroby zawsze jest zanieczyszczona kałem chorego zwierzęcia karma i woda pitna. Po blisko 19 dniach od połknięcia przez ptaka jaja robaka - na przykład włośnicy - w przewodzie pokarmowym pojawiają się już dorosłe pasożyty, które po następnych 7 dniach produkują jaja, wydalane z moczokałem. Robaczyce przewodu pokarmowego gołębia stanowią poważne zagrożenie dla zdrowia innych zwierząt i człowieka. Szczególnie narażone są małe dzieci, których układ odpornościowy nie jest jeszcze w pełni rozwinięty i nie radzi sobie z inwazją, zwłaszcza, że dzieci nie potrafią dostatecznie dbać o higienę. Szacuje się, że każdego roku tysiące dzieci ulega zarażeniu endoparazytami, a kilka procent ma poważne kłopoty ze wzrokiem (do utraty włącznie) w następstwie migracji stadiów larwalnych.
Borelioza
          Jest chorobą wielonarządową i wieloetapową. Wywołują ją krętki (Borrelia burgdorferi) przenoszone przez wszystkie postacie kleszczy, stąd bywa również nazywana krętkowicą kleszczową. Roznosicielem bakterii są małe gryzonie, zwierzyna płowa, ale także ptaki - m.in. gołębie i jaskółki. Występuje często. Chorują na nią wszyscy, którzy mieli kontakt z krętkiem. Na szczęście nie wszystkie kleszcze są zakażone, choć na niektórych terenach jest ich 15-20%. Czasem choroba kończy się na objawach 'niby grypy'. Bywa jednak, że po okresie względnego zdrowia następuje nawrót choroby, który może zakończyć się nawet tragicznie. Choroba ta, zwana inaczej krętkowicą kleszczową, a także chorobą z Lyme, jest przewlekłą infekcją bakteryjną, w której przebiegu dochodzi do zajęcia przez proces chorobowy skóry i/lub wielu narządów i układów wewnętrznych. Czynnikiem etiologicznym jest krętek z rodziny Spirochetaceae. Do zakażenia człowieka dochodzi w czasie przytwierdzenia do skóry i w trakcie ssania krwi przez wydalenie śliny lub wymiocin kleszcza. Na ogół sam moment przekłucia naskórka i wysysania krwi pozostaje nie zauważony, ponieważ wydzielina kleszcza działa znieczulająco. Dopiero po 2-3 dniach pojawia się charakterystyczne swędzenie i wypełniony krwią kleszcz powiększa się, przez co staje się lepiej widoczny. Prawdopodobieństwo przekazania zakażenia zależy od czasu, w jakim kleszcz jest przytwierdzony do skóry; w trzeciej dobie dochodzi ono do 100%. Borelioza jest najczęściej zespołem objawów obejmujących skórę oraz w wyniku szerzenia się infekcji - stawy, układ nerwowy i sercowo-naczyniowy. Krótko po wniknięciu przez skórę rozprzestrzeniają się w niej w ciągu kilku dni i przechodzą do krwiobiegu, ale mogą się także szerzyć drogami chłonnymi i wzdłuż nerwów obwodowych.

Krętek Borrelia burgdorferi           objawy boreliozy

Ze względu na okres, jaki upłynął od zakażenia, rozróżnia się 3 stadia w przebiegu boreliozy:
I stadium - infekcji wczesnej, rozwijające się od 60 do 90 dni po ukłuciu kleszcza, w postaci ograniczonych zmian skórnych typu rumienia przewlekłego wędrującego (ECM) oraz niekiedy lymphocytoma (LBC).
II stadium - uogólnienia infekcji, w okresie którego dochodzi do dalszego rozwoju zmian skórnych (LBC) oraz wystąpienia ostrych zmian zapalnych narządów z zajęciem stawów, serca, ośrodkowego i obwodowego układu nerwowego.
III stadium - przewlekłej infekcji - rozpoczynające się powyżej l roku do kilku lat od zakażenia. W okresie tym występują zmiany skórne w postaci przewlekłego zanikowego zapalenia skóry dystalnych części kończyn (ACA) i destrukcyjne zmiany zapalne stawów, przewlekłe zapalenia mózgu i opon mózgowo-rdzeniowych.
Odkleszczowe zapalenie mózgu

Groźne pasożyty przenoszone przez ptaki

Obrzeżek gołębi (Argas reflexus)
          Należy do gromady pajęczaków (Arachnida), podgromady (Acari), rząd kleszcze (Ixodida) oraz rodziny obrzeżkowate (Argasidae).
Ciało obrzeżka ma owalny kształt, zwężający się ku przodowi. Jest barwy szarej lub szaro-brązowej.  Zgrubienia powierzchni ciała ułożone są promieniście, a urzeźbienie listwy brzeżnej przypomina wyglądem układ korytarzy kornika drukarza. Samiec ma 4,5-8 mm długości i 3 mm szerokości. Samica jest większa od samca i ma 6-10 mm długości i 4-7 mm szerokości.

Argas reflexus        Argas reflexus wczepiony w skórę

Obrzeżek gołębi Argas reflexus jest ektopasożytem ptaków, którego typowym żywicielem jest gołąb, ale atakuje także jaskółki, gawrony, a nawet wróble. Jest bardzo pospolity w miejscach gnieżdżenia się gołębi, a więc na strychach, poddaszach czy wieżach kościołów.
Samica składa w ciągu życia około 700 jaj w seriach po 10-50 sztuk w szczelinach miejsca bytowania. Po około 10-30 dniach z jaj wykluwają się sześcionożne larwy, które są bardzo żarłoczne i przez pierwsze 5-8 dni intensywnie żywią się krwią gospodarza zarówno w dzień jak i w nocy. Osobniki dorosłe i nimfy piją krew przez ok. 0,5-1 godz. i robią to nocą.
W przypadku niedostępności naturalnego żywiciela,np. na skutek wypłoszenia ptaków z poddasza lub strychu, kleszcz ten może przenosić się do mieszkań i atakować ludzi. W mieszkaniach, w ciągu dnia  pozostają ukryte w zakamarkach i szparach w ścianie, podłodze lub w szczelinach mebli czy łóżek. Ludzi atakują najczęściej osobniki dorosłe i nimfy.
          Dorosłe osobniki są odporne na niskie temperatury i mogą przeżyć bez pożywienia nawet do 5 lat, zaś nimfy do 3 lat. Kłują boleśnie, a świąd utrzymuje się dość długo. Miejsce po ukąszeniu przez obrzeżka można poznać po blado-czerwonej plamce krwotocznej o średnicy ok. 1 mm, które następnie przechodzi w biały pęcherzyk. Ponadto wokół ugryzienia występuje zaczerwienienie skóry oraz może pojawić się opuchlizna obejmująca niekiedy całą rękę lub nawet połowę ciała (w przypadku ugryzienia w ramię). Ugryzienie w policzek może być znacznie bardziej niebezpieczne, ponieważ może spowodować opuchliznę nie tylko twarzy, ale również jamy nosowo-gardłowej, uniemożliwiając oddychanie.
Zmiany uczuleniowe zależą od indywidualnej wrażliwości osoby, natomiast objawy alergii wywołanej przez obrzeżka są bardzo niebezpieczne dla dzieci czy osób starszych. Innym możliwym powikłaniem może być zapalenie naczyń limfatycznych lub ropne zakażenie bakteryjne.
Obrzeżki mogą być również nosicielami bardzo niebezpiecznych zarazków chorobotwórczych, takich jak wirusy i bakterie, m.in. krętki Borelia anserina, Salmonellę oraz zarazki gorączki Q, paraduru gołębi oraz piroplazmozę ptasią. Wirus odkleszczowego zapalenia mózgu zachowuje w nich żywotność przez 450 dni. Ukłucia tego kleszcza mogą wywoływać poważne reakcje alergiczne. U osób wrażliwych na alergen obrzeżka mogą pojawić się takie reakcje, jak duszność, zawroty i bóle głowy, omdlenia, brak apetytu, nudności, bóle brzucha oraz biegunka. W skrajnych przypadkach ukąszenie może wywołać wstrząs anafilaktyczny i doprowadzić do zgonu.